روستای پایین کولا

کتاب " تاریخ علویان طبرستان " که در دست چاپ و نشر است ٬ مطالب تاریخی ذی قیمتی در باره شهرها و برخی از روستاها و اماکن مورد درگیری و جدال دارد . روستای پایین کولا که محل دفن امام زاده عبد الله (ع) است ٬ در این کتاب مورد اشاره قرار گرفته است.

بخش هایی از آن را در این جا به استحضار می رسانم : 

 کولا ، روستایی است در حوالی شهر ساری  که پیشنه تاریخی دارد و طبق برخی شواهد و قراین ٬ این روستا در زمان ساسانیان از روستاهای معمور ساری بود.

رابینو ( سفرنامه نویس انگلیسی در عصر پهلوی اول ) در باره موقعیت تاریخی کولا گفت : بر سر دربند کولا نزدیک جاده آرم قصری بوده که از قدیم به عائشه کرگیلی دژ شهرت داشته ، در آن جا اسپهبد خورشید هنگام هجوم لشکر اسلام به طبرستان زن ها و خانواده خود را منزل داد. اندکی بعد فرمانده لشکر خلیفه فراشه بر طبرستان تاخت. اسپهبد وندا هرمزد در دربند کولا منزوی شد و در گوازونو نزدیکی آن جا دو سد بزرگ ساخت.یکی در بالا و یکی هم در پایین در پای قصر کوزا بالای دهکده تاپور. مردم کولا با اهالی کوه قارن برای سهراب بن باو قصر و حمام گرم و میدانی ساختند. این عمارات بعدها به وسیله اسپهبد شروین توسعه یافت و تا زمان ابن اسفندیار وجود داشت.1

هم اینک در این منطقه دو روستا به نام کولا وجود دارد. یکی به نام " بالا کولا " که مقابل هولار ( مرکز بخشداری کلیجان رستاق ) و در شمال رودخانه تجن و مشرف بر آن واقع شده و تا شهر ساری نزدیک به 15 کیلومتر فاصله دارد و دیگری " پایین کولا " که روستایی است بزرگ و معروف که در فاصله پنج کیلومتری شمال رودخانه تجن قرار داشته و با شهر ساری تنها 6 کیلومتر فاصله دارد.این روستا در چند سال اخیر از دهستان کلیجان رستاق منفک و به دهستان میاندرود کوچک ( به مرکزیت سمسکنده ) پیوست.

روستای پایین کولا از نظر وسعت و جمعیت حدود پنج برابر بالا کولا است و از آبادی و عمران بیشتر و از فضای معنوی و علمی بهتری برخوردار است و آستانه مبارکه " امامزاده عبد الله (ع) " که زایران فراوانی دارد ، در همین روستا قرار دارد.

روستای پایین کولا دارای سه محله به هم چسبیده به نام های : کولا ، وارد و سانخیل می باشد.

جمعیت پایین کولا در این سال ( 1388 شمسی ) قریب به 500 خانوار است که بیش از این مقدار به ساری و یا شهرهای دیگر نقل مکان کردند.

پایین کولا از زمان های گذشته محل بروز چهرهای نخبه مذهبی و دینی بود که در این اواخر آیت الله شیخ حسین کولایی و آیت الله سید جمال واردی کولایی از برجستگان آن بوده اند.